wandelen in de beegderheide

Beegderheide: Midden-Limburgs geheim om te wandelen

Home » Wandelen » Wandelen in Nederland » Wandelen in Limburg » Beegderheide: Midden-Limburgs geheim om te wandelen

Zal ik jullie een geheim vertellen? De Beegderheide is een verborgen parel in Midden-Limburg. Een meer dan ideale wandelomgeving, maar weinig bekend buiten de regio. In Midden-Limburg zelf daarentegen is de Beegderheide voor velen een vaste bestemming om te wandelen in het weekend of om de hond te luchten.

Wandelen in de beegderheide in Midden Limburg

Ik ga zelf met regelmaat naar de Beegderheide om te wandelen. Het was het eerste natuurgebied dat we ontdekten toen we hier bijna 10 jaar geleden naartoe verhuisden. Het is voor mij een dusdanige standaardkeuze, dat ik er recentelijk pas aan dacht dat ik hier ook een blogbericht aan kan wijden. Maar beter laat dan nooit. De foto’s in dit artikel zijn afkomstig van verschillende wandelingen in de Beegderheide, vooral in de herfst en de winter.

Avondmist in de Beegderheide

Variatie in de Beegderheide: heide, bos, vennen en duinen

Als je de Beegderheide in drie woorden moet typeren, dan zijn dat “heide”, “bos” en “vennen”. Maar helaas laat de het bijzondere landschap van de Beegderheide zich niet in drie woorden vangen. Je mist dan in elk geval de “stuifduinen”, die zo kenmerkend zijn voor het landschap.

Rivierduinen in de Beegderheide

Over duinen wandelen in de Beegderheide

De Duinen hier zijn ontstaan na de laatste ijstijd, zo’n 10.000 jaar geleden alweer (wat gaat de tijd toch snel). Er groeide na het smelten van het ijs niets in deze regionen. Alleen de wind had vrij spel en blies het zand van het Maasdal tot hopen. Een informatiebord van de gemeente Maasgouw vertelt dat zo de stuifduinen zijn ontstaan, maar dat klopt eigenlijk niet. De duinen die na de ijstijd zijn ontstaan worden rivierduinen genoemd.


Een van de langse reeks riveirduinen in Europa vind je niet ver hier vandaan: Nationaal Park De Maasduien.


Stuifduinen zijn hopen zand die ook door de wind zijn ontstaan. Maar ze zijn veel jonger, vaak enkele honderden jaren. Stuifduinen kunnen ontstaan doordat rivierduinen opnieuw zijn gaan verstuiven. En dat is wat hier aan de hand was. De Beegderheide is dus eigenlijk een complex van “rivierstuifduinen”.

Veel hoogteverschillen
een grote ven in de Beegderheide

Langs vennen wandelen in de Beegderheide

Er zijn in de Beegderheide 32 vennen. Bijzonder aan deze vennen is dat de meeste ervan niet in contact staan met het grondwater, maar zogenaamde schijngrondwaterspiegels hebben. Dat zit zo. Door een niet-waterdoorlatende laag in de grond wordt het regenwater opgevangen en zakt daardoor niet verder door. Bijna alle vennen in de Beegderheide een laag ijzer als bodem. Die ontstaat op plaatsen waar ijzerrijk, maar zuurstofarm water in contact komt met water dat juist zuurstofrijk is. Het ijzer wordt daardoor omgezet in ijzeroxide wat samen met de daaraan geplakte zandkorrels een harde laag wordt. Dat duurt niet eens zo lang, een paar decennia is al genoeg. Sterker nog, het gebeurt nog steeds. De laag is maar een paar millimeter dik, maar voldoende om het water tegen te houden. Alsof er een ijzeren schaal in het landschap verborgen zit.


Meer natuurgebieden met veel mooie vennen? Wat dacht je van De Malpie bij Valkenswaard of de Overasseltse en Hatertse Vennen bij Nijmegen?


Bomen weerkaatsen in het ven

Door de heide wandelen in de Beegderheide

Het heidegebied is ontstaan in de middeleeuwen. De rivierduinen van na de ijstijd groeiden aanvankelijk vol met bomen en het gebied was een groot bos. In de middeleeuwen werd het bos stukje bij beetje gekapt voor het bouwen van huizen en als brandhout. De open plekken in het bos werden begraasd door vee. De Beegderheide was gemeenschappelijke weide voor de omliggende dorpen. Boeren lieten er hun runderen en schapen grazen. Totdat al het bos op en de Beegderheide een grote kale vlakte was.

Het schijnt dat je hier in 1900 volledig vrij zicht had en de kerktorens van alle omliggende dorpen kon zien. Sommige delen werden zo kaal gegeten dat het zand uiteindelijk weer ging stuiven en stuifduinen veroorzaakte. Het gemeenschappelijk gebruik van de Beegderheide als gezamenlijke weide heeft wel als gevolg gehad dat dit gebied niet bebouwd is geworden.

Heide

Tussen de bomen wandelen in de Beegderheide

Het bos is inmiddels wel terug, en hoe! In de vorige eeuw liep het gebruik van de Beegderheide als weide snel terug en in 1929 verdween de laatste schaapskudde. Dat was ook de tijd dat de vraag naar hout voor de steenkoolmijnen erg groot was en net zoals zoveel bossen in Nederland, werd ook de Beegderheide beplant met dennen. De Beegderheide werd in rap tempo een “Beegderbos” en daar zie je nog steeds veel restanten van terug. Wel zijn er sinds halverwege de jaren ’90 veel bomen weer gekapt om de heide weer te laten terugkeren.

Dit alles maakt wandelen op de Beegderheide zo bijzonder afwisselend. Natte vennen, droge zanderige heide, bosgebieden en met het reliëf van de duinen kun je ook meteen je kuiten trainen.

paadjes om te wandelen

Militair oefenterrein

De Beegderheide is dus misschien niet het bekendste natuurgebied en dat heeft er wellicht mee te maken dat het tot vrij recent nog een militair oefenterrein was. Van 1902 tot 1999 werd de Beegderheide gebruikt door militairen uit Roermond en de militaire rijschool uit Venlo. Na de Tweede Wereldoorlog stonden er twee Sherman-tanks die dienden als oefenobject. De tanks zijn in 1986 weggehaald, maar een commandoluik bleef achter. De Heemkunde heeft het luik opgeknapt en in 2010 als herinnering op een steen geplaatst.

Beegderheide was vroeger een militair oefenterrein

Aantasting en herstel van de Beegderheide.

Zo goed als het nu met de Beegderheide gaat, zo goed ging het niet altijd. De afgelopen tweehonderd jaar ging het met de Beegderheide alles behalve goed en waren er enkele forse aantastingen, die er nog altijd zijn.

Napoleonsweg

De eerste echte aantasting van het natuurgebied begon al rond 1810 door de aanleg van de Napoleonsweg. Deze weg was onderdeel van de keizerlijke hoofdweg tussen Parijs en het Duitse Wesel (Route Imperiale no. 3). De aanleg van dit deel van de weg, tussen Maaseik en Venlo, begon nog onder Napoleons bewind, maar werd tijdens dat van Koning Willem I voltooid. De wegen uit de tijd van Napoleon waren vooral recht. Kaarsrecht. Alleen bij moerassen, zoals bij het Vijverbroek, werden er noodgedwongen bochten aangebracht. Maar de Beegderheide werd door de straat rucksichtslos doormidden gekliefd. Tijdens de wandeling steken we de Napoleonsweg, nu de N273, over.

De N280 snijdt tegenwoordig een stuk van de Beegderheide af.

N280

Rond 1970 werd aan de noordkant bovendien een stuk van de Beegderheide afgesneden door de N280, weliswaar een provinciale weg, maar met de allure van een snelweg. De hoogste stuifduin van de Beegderheide (40 meter hoog) werd daarvoor zelfs afgegraven. Paradoxaal genoeg leidde de N280 ertoe dat de N273 rustiger werd en nu wat minder een ecologische barrière vormt.

Met onze wandeling kiezen we ervoor om juist ook een stukje aan de andere kant van de N280 te lopen. Het autogeraas is vervelend, maar landschappelijk is dit deel toch wel interssant. De duinen hier zijn nog altijd bijzonder en begroeid met grote dennen. Je krijgt hier toch een goed beeld van hoe de heide er zo’n tachtig jaar geleden uitgezien moet hebben. En als je de autoweg even wegdenkt, is dit stuk van de Beegderheide ook gewoon heel erg fijn wandelen. Op Google Maps wordt dit stuk ook niet voor niets “wandelgebied” genoemd.

Het stus aan de andere kant van de N280 blijft wel een moog gebied op te wandelen

Andere aantastingen

Twee andere aantastingen zijn het kanaal langs de maas, waardoor de Beegderheide niet meer in contact staat met de rivier. Ook hebben aan de zuidkant grindafgravingen plaatsgevonden. Op zich niet heel erg, maar het daardoor ontstane grindgat (De Lange Vlieter) is nu in gebruik als drinkwatervoorziening wat gevolgen heeft voor de grondwaterstand. De Lange Vlieter is nu overigens, na het beëindigen van de grindafgraving, wel een wonderschoon water geworden met veel bijzondere watervogels. We lopen er dan ook een stukje langs om van het uitzicht te genieten. Ook komen we langs het waterproductiebedrijf, trouwens.


Wil je helemaal rond de Lange Vlieter lopen en leren over de grindafgravingen? Kijk dan eens bij de Grindgatenroute vanuit Heel.


De Grote Vlieter bij tussen Heel en Beegden

Herstel

Sinds de jaren ’90 is er wel heel veel verbeterd. De vennen die grotendeels verland waren, staan nu weer te blinken in de zon. De waterkwaliteit is verbeterd. Er zijn stukken bos gekapt en heide is teruggekeerd. En, last bast not least, er zijn weer schapen teruggekeerd. De Kempische heideschapen staan in een vast omrasterd stuk van 80 hectare. Om te voorkomen dat de heide weer volgroeit met bossen is één schaap per hectare per jaar nodig.

Kempische schapen op de Beegderheide

Paddenstoelen in de Beegderheide

Het valt me telkens weer op: het aantal paddenstoelen in de Beegderheide is heel erg groot. Ik ben geen expert, maar vooral de paddenstoelen op de schrale graslanden schijnen zeldzaam en bijzonder te zijn. Mijn paddenstoelenkennis reikt niet verder dan “zwam” en “boleet”, maar fotograferen van paddenstoelen is wel echt mijn ding. En dat doe ik hier dan ook graag.

Paddestoelen op de Beegderheide
paddestoelen

Landgoed Exaten

We brengen bij de wandeling door de Beegderheide ook een bezoekje aan Landgoed Exaten. Het landgoed is vernoemd naar het kasteel Exatenhof uit de 19e eeuw. Dit kasteel heeft onder andere gefunctioneerd als klooster, opvangcentrum voor NSB-kinderen, politieschool en nu als AZC. Het is niet te bezichtigen, maar de wandeling komt er wel langs.

Het landgoed zelf is in beheer bij Stichting Limburgs Landschap. Het landgoed met enkele oude boerderijen is vrij groot, maar wij pakken een stukje bos. Het is aanmerkelijk minder gevarieerd dan de Beegderheide zelf, maar desalniettemin wel lekker rustig wandelen. Wie weet kom je de kerkuil tegen, die schijnt hier te broeden.

Wandelen in de Beegderheide, Landgoed Exaten

Sint Lindertmolen, standerdmolen

Tenslotte, omdat ik als molenaar in opleiding nou eenmaal niet zonder kan, ook nog even een paar woorden aan de Sint Lindertmolen. Je loopt er bijna tegenaan aan het begin van de wandeling. Het is een zogenaamde standermolen. Het oudste nog bestaande type molen in Nederland. En volgens vele collegae ook het mooiste type molen. De hele kast kan daarbij draaien rondom de standerd, een balk van ongeveer 70cm doorsnede.

De Sint Lindermolen komt uit 1790 is stond oorspronkelijk tussen Heel en Panheel in, maar werd in 1856 hiernaartoe verplaatst. Sinds 1997 is de molen eigendom van de gemeente die hem heeft gerestaureerd en sinds 2000 is het als monument geopend voor publiek.

Sint Lindertmolen in Beegden

De wandeling

Je kunt op 1001 manieren door de Beegderheide en het leent zich ook heel goed voor een zondagmiddag slenteren. Maar wil je een behoorlijk volledig beeld van de Beegderheide, dan suggereer ik je onderstaande route.


Ik heb voor de wandeling een gpx-bestand beschikbaar die je onderaan kunt downloaden. Ik heb geen stap-voor-stap routebeschrijving gemaakt, maar die kan ik wel maken als jullie dat willen. Laat in dat geval een reactie achter. Reacties worden sowieso altijd gewaardeerd.

Wandelen op de heide

Praktische informatie over wandelen in de Beegderheide

  • Lengte: 12,1 km
  • Startplaa,ts: parkeerplaats bij sportvelden, Baexemerweg 1A Beegden.
  • Het stuk aan de andere kant van de N280 is voor een deel dicht langs de provinciale weg. Dit geeft hinder. Eventueel kun je een pad verder naar het dorp Horn nemen, maar persoonlijk vind ik het gekozen wel interessanter.
  • Geen horeca aanwezig.

Gpx-bestand van de wandeling door Beegderheide

Klik op ondertsaande downloadknop voor het gpx-bestand van de wandeling door de Beegderheide.

Blijf op de hoogte!

Zet nu je emailadres op mijn mailinglist! Af en toe ontvang je een emailtje van me met een overzicht van de nieuwste blogs. De updates komen uit wanneer het uitkomt, dus zeer onregelmatig. Een beetje zoals ik zelf ben dus. Je emailadres wordt alléén voor deze mailing gebruikt.

Gerelateerde berichten

  1. Drielandenwandeling wandel mee
  2. Lange Vlieter in Heel
  3. Trage Tocht Thorn
  4. Sluis in Well bij Reindersmeer met bezoekerscentrum

Plaats een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.