Mooiste wandeling bij Thorn: bevers, moeras en weerwolven

Home » Wandelen » Wandelingen in Nederland » Wandelingen in Limburg (NL) » Mooiste wandeling bij Thorn: bevers, moeras en weerwolven

Deze wandeling vanuit Thorn is één van de mooiste routes die ik ken. En een heel afwisselende. Maar goed, ik ben ook niet helemaal objectief, want het is bijna mijn achtertuin. Je vertrekt vanuit het witte stadje Thorn en wandelt door twee prachtige, maar heel verschillende, natuurgebieden in de Maasvallei.

Ten eerst de voormalige grindwinningsgebieden Koningssteen/Kollegreend, waar nu konikpaarden, gallowayrunderen en bevers rondlopen. Dit gebied loopt voor een groot deel precies langs de Belgisch-Nederlandse grens. Het tweede deel van de wandelroute gaat door het prachtige Vijverbroek met één van de grootste intacte elzenbroekbossen van de Benelux. In tegenstelling tot de grindwinningsgebieden is dit een erg oud natuurgebied waar vele mythische vertellingen over de ronde doen. Pas maar op voor de weerwolven! De wandeling eindigt in het schilderachtige Thorn. In dit dorpje, wat bekend staat om de vele witgekalkte huizen, kun je de honger stillen in één van de vele eetgelegenheden.


Niets missen van Bestemming Buitenlucht? Zet jezelf op de mailinglijst!


Belangrijk om te weten: trek waterdichte schoenen aan, want de bodem kan op veel plekken erg drassig zijn. Ook is het slim om een lange broek aan te trekken. ’s Zomers kunnen ook de officiële wandelpalen soms wat overwoekerd zijn met braam of brandnetel.  

Koningsteen-Kollegreend, de start van wandeling door de natuur bij Thorn

Het eerste deel van de wandeling gaat na Thorn direct langs een dijk tussen twee grindgaten: diepe putten waar men in de voorgaande decennia het grind afgroeven. De putten zijn nu volgelopen tot Maasplassen. Koningssteen, waar je nu bent, is een schiereilandje precies op de grens met België, wat je duidelijk ziet aan de grenspaaltjes. Langs deze dijk tref je de hoogste dichtheid van grenspaaltjes van de gehele Belgisch-Nederlandse grens. De oorzaak is dat hier, door de grintwerkzaamheden de grens rechtgetrokken is. Daardoor zijn paaltjes die eerst verder uit elkaar staan, nu vrij dicht bij elkaar gezet.

Bij de wandeling bij Thorn ontdek je veel grenspalen
Grenspaal op de dijk. Rechts de Maas, links de Kessenicherplas.

Gemiddeld over de hele grens staat ruim elke kilometer een paaltje, maar hier staan er zeven over een afstand van slechts twee kilometer. Maar ook verderop langs de route kom je goed aan je trekken en kun je er nog 3 tegenkomen. Grenspaaltjes hebben een interessantere geschiedenis dan je zou denken, zoals je in mijn artikel over grenspalen kunt lezen.

Van de grindwerkzaamheden merk je nu weinig meer. Het is nu een schitterend natuurgebied waar konikpaarden en gallowayrunderen grazen. En dat er een landsgrens loopt merk je, afgezien van de grenspalen, ook niet meer. Het grensoverschrijdende natuurgebied wordt gezamenlijk beheerd door Nederlandse Natuurmonumenten en de Belgische Het Limburg Landschap vzw.

Meer in Koningssteen
Het prachrige meer in Koningseteen is en waar paradijs voor bever

Bevers in de Koningssteen

Het pad slaat linksaf. De Grote Hegge, nu vooral voor waterrecreatie, houd je aan de linkerkant. Maar kijk vooral naar rechts. Hier ligt een prachtig idyllisch meertje rustiek verscholen achter bomen. Dit is een hotspot voor bevers, die hier hun paradijsje gevonden hebben. Overal zie je omgeknaagde bomen en bomen waar ze nog mee bezig zijn. Ook duidelijk verse houtschilvers. Het pad wordt hier en daar een hindernisbaan, waar je over de omgevallen bomen heen moet stappen.

omgevallen bomen bij de wandeling bij Thorn
Vele omgeknaagde bomen verraden de aanwezigheid van bevers

De bever is in 1992 in het Maasdal uitgezet en tien jaar later waren het er ongeveer tien exemplaren. Sindsdien gaat het erg goed met ze. Te goed eigenlijk. Nu, in 2020 zijn het ongeveer 1100 dieren en gaan ze steeds meer voor overlast zorgen, zoals holen in dijken en oevers. Het waterschap gaf vorig jaar nog drie ton uit aan het voorkomen of herstellen van schade, en heeft een dertigtal bevers moeten doden. Maar op de meeste plekken mogen de bevers wel gewoon hun gang gang. En dat is maar goed ook, want ze zorgen ook voor onderhoud van oevers en houden bomengroei in toom. Dat alles leidt tot een grotere biodiversiteit.

aangeknaagde bomen door de bevers
Deze bomen staan nog, maar voor hoe lang?

Voormalige Grintgaten

Na het meertje gaat het pad rechtsaf en loop je over een klein paadje terug naar de grens. Je komt na een poosje bij een bankje met een fraai uitzicht op de Maas. Hier eindigt de Maas Grensmaas te zijn. Vanaf Maastricht is de Maas namelijk de landsgrens tussen België en Nederland, maar juist hier houdt dat op en gaat de landsgrens landinwaarts richting Thorn, langs de palen waar je zojuist wandelde.

Wij lopen het paadje naar beneden af en vervolgen onze weg over een dijk tussen twee Maasplassen in. De plas aan de rechterkant is erg rijk aan vogels: zwarte en witte zwanen, zilverreigers, aalsscholvers, visdiefjes en verschillende soorten ganzen kun je hier vaak makkelijk spotten. De plas aan de andere kant is veel groter en hier vinden ook nog steeds wat grindwerkzaamheden plaats.

Het landschap langs de Maas in Midden-Limburg is enorm veranderd de laatste decennia als gevolg van de grindafgravingen. Nog geen dertig jaar geleden werd hier op zeer grote schaal grind gewonnen en voeren er zware schepen. Nu heerst er vooral rust en ontwikkelt de natuur zich in rap tempo. Wil je een beter inzicht in het enorme contrast van de rust nu en de industrie van niet zo heel lang geleden, wandel dan eens de grindgatenroute vanuit Heel.

Bomenmonument

Aan het einde van de dijk loop je bijna tegen oude boomstammen aan. Ik moet je eerlijk bekennen dat die bomen me nooit echt opgevallen zijn, totdat ik het bord erbij eens las. Het blijken niet zomaar wat bomen, maar bomen die hier opgegraven zijn tijdens de ontgrindingen. Ze zijn naar schatting zo’n 2000 jaar geleden van elders door de maas hiernaartoe gebracht, onder het grind bedolven en zo al die jaren bewaard gebleven. Deze subfossiele bomen hier zijn opgegraven in 2009. Het grappige is dat het op warme zomerdagen inderdaad wat ruikt naar houtskool.

subfossiele bomen tijdens de wandeling door de natuur bij Thorn
Bomenmonument, subfossiele bomen opgegraven in 2009

Kleizone

Je komt bijna weer bij het begin van Koningssteen. Je kunt ervoor kiezen om de wandeling bij Thorn hier te staken en terug te lopen naar de auto. Maar in de plaats van terug naar de parking gaat de route hier links de dijk af en kom je in de Kleizone. Ooit lag hier veel klei, maar nadat die gewonnen was, werden de putten opgevuld met grindafval. Die stenige ondergrond houdt ’s zomers goed de warmte vast, waardoor hier planten voorkomen, die je normaal alleen veel zuidelijker tegenkomt. Los daarvan is het hier een prachtige mengeling van water, grasland en bossen. Er staat een vogelkijkhuisje en het pad vlondert over het water heen.

De Kleizone is nu een waterrijk deel van de wandeling, net buiten Thorn
Vlonder over het water in de Kleizone

Hier in de kleizone staat nog een van de grenspalen, maar daar zul je wel wat moeite voor moeten doen. Aan het begin van de kleizone loop je een stukje langs een hek, maar op een gegeven moment wijkt het pad naar links. Hier moet je het hek ongeveer 200 meter blijven volgen om bij de grenspaal 132 te geraken. Er loopt een heel flauw paadje, maar het is behoorlijk dichtbegroeid. Je krijgt deze paal niet zomaar cadeau.

Wandeling door het Vijverbroek bij Thorn

Na de kleizone verlaat je Koningsteen/Kollgreend via een veerooster. Je hebt uitzicht op het dorpje Kessenich. Ongeveer een kilometer loop je over een asfaltweggetje tussen de landerijen, totdat je linksaf het Vijverbroek inslaat. Nog niet genoeg van grenspalen? Loop even 50 meter door op de asfaltweg en je treft paal 134, met een mooi uitzicht op Thorn. Wat verder het akkerland in staat naast de beek nog een paal, nummer 133, de tiende deze route.

Kessenicg, het buurdorpje van Rhorn, waar de wandeling net langs gaat.
Uitzocht op het dorpje Kessenich, wanneer je Koningssteen/Kollegreen verlaat.

Het Vijverbroek is werkelijk van een heel ander kaliber dan de oude grindgaten. Hier ligt al eeuwen een zompig moeras, waarover de wildste verhalen de ronde doen.

Vroeger lag hier een meander van de Maas. Dat was wel zo’n 10.000 jaar geleden, dus ik denk niet dat je grootouders het zich nog kunnen herinneren. Na de laatste ijstijd schoof de Maas richting het oosten op. De meander verlande tot een moeras en dat is het eigenlijk nog steeds. In de diepste delen groeide een uniek elzenbroekbos, omdat elzen wel van natte voeten houden. Vandaag de dag is het één van de grootste elzenbroekbossen (broek is een ander woord voor moeras) van de Benelux. Dit gedeelte wordt momenteel volledig aan zijn lot over gelaten: nog geen zaadje wordt er geplant en alleen de natuur heeft het hier voor het zeggen.

dichtbegroeide Elzenbroekbos
Elzenbroekbos in het Vijverbroek is erg loerassig en dichtbegroeid.

Het gebied werd de afgelopen eeuwen gezamenlijk gebruikt door de inwoners van de drie omliggende dorpen: Thorn, Kessenich en Neeritter. Zij lieten hier hun dieren grazen, sprokkelden hout en staken turf voor eigen gebruik. Rond 1930 werd een deel drooggelegd. Populieren werden aangeplant en wilgentenen werden gekweekt.

Tussen al het groen staan dode en omgevallen bomen. Sommigen geknakt door de wind. Anderen geveld door de tanden van bevers. Het geeft het Vijverbroek een vreemde grimmigheid die schril afsteekt bij de innemende rust. Rust die eigenlijk alleen verstoord wordt door tsjilpen van vogels.

De wandeling gaat door ruigtezones in het Vijverbroek
Ruigtezone met een poeltje voor amfibieën in het Vijverbroel

Mythische verhalen

Het Vijverbroek bestaat nu deels uit landbouwgrond, deels uit weides en grotendeels nog steeds uit het oude Elzenbroekbos. Een dicht begroeid bos. De route maakt een klein heen-en-weeruitstapje door het dichtstbegroeide deel. De stammen van de bomen staan soms letterlijk in de het water of in de drassige moerasbodem. Het is er vochtig en op een warme dag denk je in een tropisch woud te zijn aanbeland.

En opeens denk je aan de legendes die zich hier hebben afgespeeld, al vele eeuwen geleden. De schaapsherder van het kasteel van Kessenich die hier als weerwolf de heer van Stevensweert aanviel. Of het dorp Vijveren, dat hier lag. Een rijk en decadent dorp, waar, naar men zei, de koeien aan zilveren kettingen lagen. Zowel God als de Duivel kregen er geen grip op. Het dorp heeft zijn decadentie toch moeten bekopen. Het zonk onder het gewicht van alle rijkdom volledig weg in het moeras. En wie goed luisterde, kon met Kerstmis de kerkklokken nog horen luiden onder de grond.

Het zijn sprookjes. Maar wanneer je in deze wildernis rondwaart, lijkt het er even op dat sprookjes bestaan.

Bos in Vijverbroek ij Thorn
Vijverbroek, bos

De Itterbeek

Na het uitstapje in het elzenbroekbos loop je over weide en ruigtezones. Het grondwater staat hier erg hoog, zo hoog dat je blij bent met je waterdichte schoenen. Een vlonderpad brengt redding voor diegenen die toch met gympen aan wilden wandelen. Links en rechts torenen de lisdodden boven je uit. Dan ontmoet je de Itterbeek, die op dit punt weer de grens tussen Nederland en België markeert. De Itterbeek kennen we overigens al van de wandeling door de Itterbeekvallei bij Maaseik.

De Itterbeek begeleidt je wandeling terug naar Thorn
De Itterbeek aan de rand van het Vijverbroek

Thorn

Over een bruggetje, terug in Nederland, ietsjes omhoog en je hebt alweer uitzicht over Thorns Stift, de prachtige oude abdij van het dorp. De wandeling volgt de Itterbeek en je loopt Thorn in. Thorn was eeuwenlang een zelfstandige ministaat, totdat Napoleon het inlijfde in zijn rijk. Al die voorgaande eeuwen waren het vrouwen die hier de baas waren. Het dorp bestond bij gratie van het vrouwenklooster en de abdis zwaaide de scepter. Vergis je niet, het was een klooster waar jonge dochters van de rijke adel zich kuis konden voorbereiden op een huwelijk. De stiftdames leefden ook niet in gemeenschap, maar hadden een eigen huis in de buurt van de abdij. Thorn was erg rijk in die tijd.

De wandeling gaat door Thorn langs de achterkant van het Stift, maar neem vooral de moeite om even door de rest van het dorp te wandelen. Het zal je niet tegenvallen.

de toren van de abdij van Thorn
De toren van de abdij van Thorn in de verte, als je het Vijverbroel verlaat.

Praktische informatie over deze wandeling bij Thorn

  • Lengte van de route: 13 kilometer
  • Start/eindpunt van de wandeling: Grootheggerlaan, Thorn. Rijd de Grootheggerlaan zover mogelijk door tot aan een slagboom. Hier kun je naar beneden rijden voor een parking. Eerder zijn er al meerdere parkings langs deze weg, maar die liggen wat verder van het feitelijke startpunt.
  • Zorg voor waterdichte wandelschoenen en een lange broek
  • De oversteek naar België in de Koningsteen/Kollegreend is bij uitzonderlijk hoge waterstand van de Maas niet mogelijk. Neem dan het pad langs de grenspalen terug en vervolg je weg via de kleizone.
  • Een stap-voor-stap routebeschrijving is in voorbereiding en verschijnt binnenkort op Bestemming Buitenlucht. Interesse? Zet jezelf op de mailinglijst en je mist niets.

GPX bestand

Follow my blog with Bloglovin

Plaats een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

8 comments